El-Alîm

El-Alîm Nedir?

El-Alîm, Allah'ı Her Şeyi Bilen olarak ilan eder — her şeyin mükemmel, eksiksiz, ezelî bilgisine sahip. O'nun ilmi tecrübe, gözlem veya öğrenmeyle kazanılmaz; öz olarak ve mutlak biçimde vardır. El-Alîm olanı, olmuş olanı, olacak olanı, gizliyi, görüneni, her aklın düşüncesini, her kalbin niyetini, her kum tanesinin sayısını, her yaprağın düşüşünü — çaba ve sehiv olmaksızın — bilir. Bu isim Kuran'da Allah'ın ilim sıfatının diğer her isminden daha çok geçer — çeşitli formlarda 100'den fazla kez.

Kuran'da El-Alîm

Kuran El-Alîm'i sıkça ilgili sıfatlarla birleştirir:

• El-Hakîm (Hikmetli) ile: "Allah Alîm'dir, Hakîm'dir." (Nisâ 4:170) — ilmin hikmete bağlanması.
• El-Habîr (Haberdar) ile: "Allah Alîm'dir, Habîr'dir." (Hucurât 49:13) — hem dış hem iç gerçeklik bilgisi.
• El-Basîr (Gören) ile birleşik kullanımı sık.

Allah'ın ilmi üzerine en büyük ayet Enʿâm'dadır:

"Gaybın anahtarları O'nun yanındadır; onları O'ndan başkası bilmez. O karada ve denizde olanları bilir. O'nun bilgisi olmaksızın bir yaprak bile düşmez. Yerin karanlıklarında bir tane, yaş ve kuru hiçbir şey yoktur ki apaçık bir Kitap'ta bulunmasın." (En'am 6:59)

Allah'ın Kapsayıcı İlmi

1. Gayb (görünmeyen) — insanların algılayamayacağı: gelecek olaylar, gizli sırlar, göklerin ötesi.
2. Şehâdet (görünür) — gözlemlediğimiz her şey.
3. Bâtın (içsel) — kalplerdeki düşünce, niyet, his.
4. Zâhir (dışsal) — açık fiiller ve sözler.
5. Geçmiş, şimdi ve gelecek — bizim deneyimlediğimiz zaman sıralaması olmaksızın eş zamanlı.
6. Sonsuz küçüklük — atomlar, hücreler, mikro olaylar.
7. Sonsuz büyüklük — her galaksi, her yıldız, her kozmik süreç.

Hadis'te El-Alîm

• Hz. Peygamber (s.a.v.) duâda: "Allâhümme inneke ente's-Semîʿu'l-ʿAlîm..." (Müslim 2693)
• Meşhur olay: "Allah eşinin Hz. Peygamber (s.a.v.)'e şikâyetini fısıldayan kadının sözünü işitti ve şu ayeti indirdi: 'Andolsun Allah kocası hakkında seninle tartışan ve Allah'a şikâyette bulunan kadının sözünü işitmiştir.'" (Mücâdele 58:1, Aişe r.a.nın rivayeti)
• "Her biriniz aracısız olarak Allah'la konuşacaktır. Sağına bakacak, gönderdiği amellerinden başka bir şey görmeyecek; soluna bakacak, gönderdiği amellerinden başkasını görmeyecek..." (Buhârî 1413)

Kelâmî Önemi

• İhlâs — Allah'ın her niyeti gördüğünü bilmek, riyayı kaldırır.
• İmtihanda sabır — Allah neler yaşadığımızı bilir; hiçbir şey kaydedilmeden kalmaz.
• Duâda güven — Daha sormadan ihtiyacımızı tam olarak bilir.
• Günahtan uzak durmak — özel ameller bile O'ndan gizli değildir.
• Bilgide tevazu — bizim ilmimiz sınırlıdır, yalnız O'nunki tamdır.

El-Alîm ile Duâ

• "Yâ Alîm, allimnî mâ cehiltü ve zekkirnî mâ nesîtü" — Ey Alîm, bilmediğimi bana öğret, unuttuğumu hatırlat.
• Meşhur İstihâre duâsı: "Allâhümme inneke ta'lemü velâ a'lem ve ente ʿAllâmu'l-ğuyûb" — "Sen bilirsin, ben bilmem; gaybların en büyük Bilenisin."

Sıkça Sorulan Sorular

Allah her şeyi, geleceği bile bildiğine göre, irade hürriyetimiz var mı?

Evet. Allah'ın ön bilgisi fiillerimize sebep olmaz. Bizim hür seçimimizi bilir — tıpkı bir arkadaşınızın vanilla ile çikolata sunulduğunda mutlaka çikolatayı seçeceğini bilmeniz onun seçimine zorlamadığı gibi. Allah'ın ilmi hür seçimlerimizi kapsar fakat zorlamaz.

Allah'tan bir şey gizleyebilir miyiz?

Hiçbir şey. Kuran: "O, gözlerin hıyanetini ve göğüslerin gizlediğini bilir." (Mü'min 40:19). Sözsüz düşüncelerimiz, gizli bakışlarımız, bastırdığımız hisler bile O'nun ilmindedir.

Allah ihtiyaçlarımızı biliyor da niye duâ edelim?

Duâ Allah'ı bilgilendirmek için değil, bağımlılığımızı kabul edip O'na bağlanmak içindir. Hz. Peygamber (s.a.v.) duânın ibadetin kendisi olduğunu bildirmiştir (Tirmizî 3247).