Esmaü'l-Hüsna

Mutlak Adil — her hükmü ve fiili adaletin tecellisi olan. Yûnus 44'te: 'Allah insanlara asla zulmetmez, insanlar kendilerine zulmeder.'

Affı Bol — kendisine yönelenlerin günahlarını iz bırakmaksızın silen. Kadir Gecesi duasında: 'Allâhumme innaka afuvvun tuhibbul afve fa'fu annî.'

Son — her şey yok olduktan sonra varlığı baki kalan, sonu olmayan. Al-Awwal ile birlikte Hadîd 3'te: 'O ilktir, sondur, aşikardır, gizlidir.'

Her Şeyi Bilen — geçmiş, gelecek, gizli ve açık her şeyi kuşatan ilim sahibi. Kuran'da 158 kez geçer; Al-Hakîm ile en sık birlikte anılır.

Yüce, En Üstün — zat, sıfat ve otorite olarak bütün yaratılmışların üstünde olan.

Pek Büyük, Yüce — kavranamayacak büyüklük, izzet ve celal sahibi. Ayetü'l-Kürsî'nin son bölümünde 'Vehuvel Aliyyul Azîm' olarak zikredilir.

Mutlak Güçlü ve Üstün — hiçbir şeyin galip gelemediği mutlak kudret ve şeref sahibi.

Daimi Kalıcı — her şey yok olurken varlığı sonsuza dek baki kalan. Rahmân 26-27: 'Yerin üstünde ne varsa fânidir; bâki kalan yalnız Rabbindir.'

Mükemmel Yaratıcı — varlıkları birbirinden seçkin ve uyumlu şekilde yaratan. Haşr 24'te Al-Hâlik ve Al-Musavvir ile birlikte üçlü olarak geçer.

Her Şeyi Gören — ne kadar küçük veya gizli olursa olsun her şeyi gören. As-Semî (her şeyi işiten) ile 45 kez birlikte anılır; ihsan bilincinin dayanağıdır.

Cebbar, Mutlak İrade Sahibi — yaratıklarını ıslah eden ve iradesine karşı konulamayan yüce güç.

Tek ve Bölünmez — parçası ve bileşeni olmayan. İhlâs 1'de zikredilen ve tevhid inancının merkezindeki isimdir: 'Kul huvallâhu ehad.'

İlk — varlığı her şeyden önce gelen, başlangıcı olmayan. Al-Âhir, Az-Zâhir ve Al-Bâtın isimleriyle birlikte Hadîd sûresi 3. ayette zikredilir.

Açan ve Hükmeden — rahmet, ilim ve zafer kapılarını açan; kulları arasında hükmeden.

Bağışlaması Bol — kullarının günahlarını sürekli örten ve tekrar tekrar bağışlayan.

Çok Bağışlayan — samimi tövbe edenler için en büyük günahları bile örten engin mağfiret sahibi.

Mutlak Zengin — hiçbir şeye muhtaç olmayan, tüm yaratılmış O'na muhtaç olan. Fâtır 15: 'Ey insanlar, siz Allah'a muhtaçsınız; O ise Ganî'dir.'

Her Şeyden Haberdar — her şeyin en derin gerçeğinden haberdar olan. Al-Alîm ile akrabadır; Lokmân 34'te gaybın anahtarlarının O'nda olduğu bildirilir.

Hidayet Veren — kullarını hakka, imana ve salih amele yönlendiren. Fâtiha'daki 'İhdinâ' (bize hidayet et) duasının kaynak ismi; Furkan 31'de geçer.

Mutlak Hak, Gerçek — varlığı, sıfatları ve zatı mutlak doğru ve değişmez. Kuran'da 227 kez geçer; İslam inancının tevhid boyutunun temelidir.

Hüküm ve Hikmet Sahibi — her fiili ve hükmü sonsuz hikmetle yönetilen. Kuran'da 97 kez geçer; Al-Alîm ile en sık birlikte anılan Esma-i Hüsnâ'dandır.

Yaratan — her şeyi yoktan var eden ve her birini kusursuz tasarlayan. Haşr 24'te Al-Bâri ve Al-Musavvir ile birlikte üçlü olarak zikredilir.

Ölümsüz Diri — başlangıçsız ve sonsuz hayatı olan. Ayetü'l-Kürsî'de zikredilir; Allah'ın en büyük ismi (İsm-i Âzam) olarak da kabul edilir.

Mutlak Kudret Sahibi — kudreti her şeyi kapsayan, her şeye gücü yeten. Bakara 20 ve daha 44 ayette zikredilir: 'Allah her şeye kadirdir.'

Mutlak Galip — bütün yaratıklara hâkim olan, iradesi her şeye galip gelen. Yûsuf 39 ve Ra'd 16'da: 'O Allah Vâhid'dir, Kahhâr'dır.'

Kendi Başına Var Olan — kendisi başkasına muhtaç olmaksızın var olan ve bütün varlığı ayakta tutan.

Çok Cömert ve Asil — karşılık beklemeden, isyan edene bile bolca veren. İnfitâr 6'da: 'Ey insan, seni Kerîm olan Rabbinden ne aldatıyor?'

En Mukaddes, Tertemiz — her türlü kusurdan, eksiklikten ve celaline yakışmayan her şeyden münezzeh olan.

Lütfeden, İnce Tedbir Eden — kullarına farkına varamayacakları şekilde lütufta bulunan.

Mutlak Hükümdar — egemenliği tüm varlığı kapsayan mutlak Kral. Fâtiha 4'te Al-Melik / Al-Mâlik olarak iki farklı okunuşuyla zikredilir.

Güven Veren — vaatlerini yerine getiren ve kendisine sığınanlara emniyet bahşeden.

Duaları Cevaplayan — samimiyetle yalvaranların duasını kabul eden. Bakara 186: 'Bana dua edin, cevap vereyim'; Al-Mucîb isminin özüdür.

Koruyup Gözeten — her şeye gözcü olan, her şeyi kontrol altında tutan. Haşr 23'te Al-Melik ve Al-Kuddûs ile birlikte zikredilen bir ilahi sıfattır.

Şekil Veren — her yaratığa eşsiz bir görünüm bahşeden. Haşr sûresi 24. ayette Al-Hâlik ve Al-Bâri isimleriyle birlikte üçlü olarak zikredilir.

Yüceler Yücesi — yarattıklarının her türlü ihtiyaç ve niteliğinden münezzeh olan.

Tek — zatında ve sıfatlarında ortağı, eşi ve bölünmesi olmayan. Al-Ehad ile eş anlamlıdır; Ra'd 16 ve İbrâhim 48'de tevhidin özünü ifade eder.

Çok Seven, Sevilmeye Layık — salih kullarını seven ve her sevginin kaynağı olan.

Çokça Bağışlayan — karşılık beklemeden sürekli nimet ve lutuflar veren. Süleyman'ın duasında (Sâd 35) geçer: 'Şüphesiz Sen çok bağışlayansın.'

İşleri Yöneten, Tevekkül Edilen — kulların tam bir güvenle dayanabileceği işleri tedbir eden.

Yardımcı Dost, Hami — iman edenlerin koruyucusu ve velisi. Bakara 2:257'de: 'Allah, iman edenlerin dostudur; onları karanlıktan aydınlığa çıkarır.'

Nur, Işık — bütün ışığın kaynağı; kalpleri yola ileten, gökleri ve yeri aydınlatan.

Çok Merhametli — Allah'ın ahirette müminlere has olan özel rahmeti. Besmele ve Fâtiha'da Ar-Rahmân'la birlikte; genel rahmetin özel formudur.

En Çok Esirgeyen — Allah'ın dünyada her yaratılmışı kapsayan rahmeti; mümin olsun veya olmasın herkese ulaşır.

Rızık Veren — bütün canlıların rızkını yaratıp dağıtan. Zâriyât sûresi 58. ayette 'Er-Rezzâk' formunda geçer; sabah zikirlerinde bereket için okunur.

Hiçbir Şeye Muhtaç Olmayan Mutlak Sığınak — kendisi hiçbir şeye muhtaç olmayan, herkesin kendisine muhtaç olduğu.

Esenlik ve Güvenliğin Kaynağı — bütün kusurlardan münezzeh olan, kullarına selâmet veren.

Her Şeyi İşiten — ne kadar zayıf veya uzak olursa olsun her sesi, sırrı ve duayı işiten.

Tevbeleri Çok Kabul Eden — kullarının tevbesini defalarca kabul eden. Nasr 3'te: 'O tövbeleri kabul edendir; tevbekârdır' beyanı bu ismin özüdür.

Yeniden Dirilten — Kıyamet Günü tüm ölüleri tekrar diriltecek olan. Hac 7'de: 'Muhakkak kıyamet gelecektir; Allah kabirlerdekini diriltecektir.'

Genişleten — dilediği kuluna rızkı, rahmeti ve nimeti bollaştıran. Zıddı Al-Kâbid ile anılır; Bakara 245'te 'Allah daraltır da genişletir de' geçer.

Gizli — zatı, yaratılmışların kavrayışının ötesinde olan. Az-Zâhir ile birlikte Hadîd 3'te geçer; O hem apaçık hem akılların kuşatamayacağı gizlidir.

Eşsiz Yaratıcı — daha önce tasavvur edilmemiş harika şeyler yaratan. Bakara 117'de zikredilir: 'Göklerin ve yerin eşsiz yaratıcısıdır.'

İyiliğin Kaynağı — her iyiliğin bol kaynağı; lütufkar ve hayır sahibi. Tûr 28'de anılır: 'Şüphesiz O çok iyilik eden, çok merhametlidir.'

Celal Sahibi — mutlak celal, izzet ve yücelik sahibi. 'Zül-Celâli vel-İkrâm' isminde İkrâm ile birleşerek Allah'ın hem heybet hem lütuf yönünü ifade eder.

Hıfz Eden, Koruyan — bütün yaratılmışı koruyan ve her ameli kaydeden. Kuran'ın kıyamete dek korunacağının teminatı Hicr 9'da bu sıfata dayanır.

Hakem, Mutlak Hâkim — verdiği hüküm kesin olup geri çevrilemez; kulları arasında adaletle hükmeden.

Çok Sabırlı, Yumuşak Davranan — günahkârları hemen cezalandırmayıp tövbe için zaman tanıyan.

Övgüye Layık — zatı, sıfatları ve fiilleriyle her övgüye layık olan. Kuran'da 17 kez geçer; namazlarda 'Alhamdulillâh'ın kaynak ismidir.

Hesaba Çeken, Yeten — kullarına yeten ve amellerinden hesaba çeken. Nisâ 6'da 'Hesap sorucu olarak Allah yeter' beyanı bu ismin dayanağıdır.

Kısıp Tutan — hikmetiyle rızkı, ömrü veya lutfu daraltabilen. Zıddı Al-Bâsit ile birlikte anılır; kul, hâlinden ne umutsuz olur ne şımarır.

Pek Kuvvetli — hiçbir şeyin zayıflatamayacağı mutlak güç sahibi. Al-Metîn ile birlikte Zâriyât 58'de rızık verme ve kudret sıfatlarıyla anılır.

En Büyük — büyüklükte en üstün; yaratılmışlar arasında celaline denk olabilecek hiçbir şey yoktur.

Şanlı ve Şerefli — şan, vekar ve övgüye değer fiillerinde yüce olan. Hûd 73'te İbrahim'in ailesine yönelik selâm bağlamında Al-Mecîd zikredilir.

Zenginleştiren — dilediği kuluna maddi veya manevi zenginlik bahşeden. Tevbe 28'de: 'Allah lütfundan zenginleştirir'; Al-Ganî'nin fiilî yönüdür.

Hayat Veren — cansızlıktan hayat yaratan ve ölüleri yeniden dirilten. Zıddı Al-Mumît ile birlikte; Rûm 50'de 'ölülere hayat vermeye kadirdir'.

Üstün Kudret Sahibi — bütün muhalefeti mutlak güçle aşan. Kehf 45 ve Kamer 42-55'te zikredilir; Al-Kadîr isminin daha vurgulu bir formudur.

Ölümü Veren — her canlının ecel vakti gelince ölümünü takdir eden. Zıddı Al-Muhyî (hayat veren) ile birlikte Yûnus 56 ve Bakara 258'de zikredilir.

Pek Yüce — her türlü eksiklikten, ortaktan ve mukayeseden yüce olan. Ra'd 9'da geçen bu isim, Al-Aliyy'in vurgulu formudur.

Mirasçı — bütün yaratılmış yok olduktan sonra baki kalan. Hicr 23'te zikredilir: 'Şüphesiz Biz diriltiriz, öldürürüz; gerçek mirasçı Biziz.'

Sınırsız, Geniş — rahmeti, ilmi ve nimeti her şeyi kuşatan. Bakara 2:268'de geçer: 'Allah'ın lütfu geniştir, O her şeyi bilendir.'

Daima Gözeten — yaratıklarının her amelini, düşüncesini ve niyetini gözleyen. Nisâ 1'de zikredilir; ihsan hâlinin (görür gibi ibadet) dayanağıdır.

Çok Şefkatli — şefkati ve merhameti son derece yoğun olan. Ar-Rahmân ve Ar-Rahîm ile aynı kökten; Kuran'da müminlere özel şefkati vurgulanır.

Doğru Yola İleten — her fiili kusursuz hikmet ve doğru yönlendirmeyle gerçekleşen.

Çok Sabırlı — günahkârları hemen cezalandırmayıp tevbe için bol zaman tanıyan. Bu tehir hikmet iledir; her canlıya doğru yolu bulma fırsatı verilir.

Her Şeye Şahit — her zaman her şeye şahit olan. Kulun her amelini, sözünü ve niyetini müşahede eder; bu bilinç ihsan makamının temelidir.

Şükre Çok Karşılık Veren — en küçük iyiliği bile bol mükâfatla karşılayan. Fâtır 30'da zikredilir; az şükre kat kat bereketle mukabele eder.

Açık, Aşikar — varlığı yaratılışta sayısız işaretle apaçık olan. Al-Bâtın (gizli) ile birlikte Hadîd 3'te Allah'ın hem zâhir hem bâtın olduğu bildirilir.

Mülkün Sahibi — egemenliği dilediğine veren mutlak sahip. Âl-i İmrân 3:26'da geçer: 'Ey mülkün sahibi Allah'ım! Mülkü dilediğine verirsin.'

Celal ve İkram Sahibi — hem yüce celal hem sonsuz cömertlik sahibi. Rahmân 78'de zikredilir; bazı âlimler bunu 'Allah'ın en büyük ismi' kabul eder.

Zarar Veren — sınav ya da düzeltme aracı olarak hükmüyle zarar ve zorluk verebilen.

Toplayan, Bir Araya Getiren — Kıyamet Günü tüm yaratılmışı toplayan ve farklı şeyleri birleştiren.

Alçaltan — kibirlileri zelil eden ve hak edenleri düşüren. Zıddı olan Ar-Râfi (yükselten) ile birlikte Vâkıa 3. ayetin işareti olarak yorumlanır.

Şanlı, Üstün — yüceliği ve asil nitelikleri bol olan. Al-Hamîd ve Al-Kerîm isimleriyle akrabadır; Kuran'da Âl-i İmrân ve Burûc sûrelerinde geçer.

Engelleyen, Vermeyen — kullarına imtihan veya koruma olarak dilediğini esirgeyen.

Sağlam, Sarsılmaz — gücü hiç eksilmeyen, kuvveti yıkılmaz. Zâriyât 58'de Al-Kavî ile birlikte: 'Rızık verendir, güç sahibidir, metindir.'

Geriye Bırakan — hikmetiyle dilediğini ve dilediği şeyi sonraya bırakan. Zıddı Al-Mukaddim ile birlikte; kader ve zamanlama O'nun elindedir.

Başlangıçtan Yaratan — her şeyi önceden örnek olmaksızın yoktan başlatan. Zıddı Al-Muîd (geri döndüren) ile birlikte: Yaratan ve tekrarlayan.

Her Şeyi Sayan — her şeyi kesin biçimde sayıp hiçbir şeyi atlamayan. Cinn 28'de: 'Onların yanındakini kuşatmış ve her şeyi sayı ile saymıştır.'

Yeniden Eden — ölümden sonra tekrar diriltecek olan; başlattığını tekrarlayan. Zıddı Al-Mübdî ile birlikte; Burûc 13'te zikredilir.

İzzet Veren — dilediğine kudret, vekar ve şeref bahşeden. Zıddı Al-Muzill ile birlikte Kuran 3:26'da hâkimiyetin yalnız Allah'ta olduğunu ifade eder.

Öne Geçiren — zaman, mertebe veya nimet bakımından dilediğini öne çıkaran. Zıddı Al-Muahhir ile birlikte; kader ve mertebeler O'nun elindedir.

Besleyip Geçindiren — bütün yaratıklara rızık veren ve onları yaşatan. Nisâ 85'te zikredilir; Ar-Rezzâk ile akrabadır ancak sürekliliği vurgular.

Adaletle Hükmeden — adaleti tesis eden ve herkesin hakkını veren. Al-Adl ile akrabadır; Hucurât 9'da: 'Allah adaletli davrananları sever.'

İntikam Alan — zalimlerden ve haddi aşanlardan adaletle intikam alan. Secde 22'de zikredilir; ilahi intikam adaletle ve mükellefiyet doğrultusundadır.

Zelil Eden — kibirle yüz çevirenleri alçaltan ve zelil kılan. Zıddı Al-Muizz ile birlikte Âl-i İmrân 3:26'da geçer; şeref ve ceza yalnız O'nun elindedir.

Bulan, Hiçbir Şeye Muhtaç Olmayan — dilediği her şeyi bulan, hiçbir şeye ihtiyacı olmayan.

İdare Eden, Hükümran — yaratılışın her işini yöneten yüce hükümdar. Ra'd 11'de kullarını murakabe eden idare edici sıfatıyla anılır.

Fayda Veren — her faydayı yaratan ve dilediği kuluna bağışlayan. Zıddı Ad-Dârr (zarar veren) ile anılır; hayır ve şer Allah'tandır bilinci.

Yükselten — kullarından dilediğini mertebe ve şeref bakımından yükselten. Zıddı Al-Hâfid ile birlikte; ilim ehlinin derecesini yükseltir (Mücâdele 11).