İbadetler

Namazdan önce yapılan ve Kuran 5:6'da emredilen, belirli organların (yüz, kollar, baş, ayaklar) yıkanmasıyla gerçekleşen ritüel temizlik.

Güneşin batışından kızıllığın kaybolmasına kadar kılınan akşam namazı; 3 rekattır.

Öğle namazının yerine cemaatle kılınan Cuma namazı; akıl baliğ erkek müslümanlara farz, hutbe ile birlikte eda edilir.

İslam'ın namaza çağrısı — ezan (adhan/azan), müezzin tarafından günde beş kez camiden Müslümanları namaza davet için okunur. Belirli sırayla tekrarlanan yedi cümleden oluşur (sabah namazında sekizinci ilave edilir), tamamı Peygamber ﷺ'in sünnetine dayanır.

Kesin nas ile sabit olan farz; İslâm'ın kat'î yükümlülüğü. Farzı inkâr iman meselesidir; terki büyük günahtır. Beş vakit namaz, Ramazan orucu, zekât ve hac başlıcalarıdır.

Cinsel ilişki, hayız, nifas gibi büyük hadeslerden sonra bütün vücudun yıkanmasıyla yapılan tam ritüel gusül.

Gölge cismin boyunu aştığı andan güneşin batışına kadar kılınan ikindi namazı; 4 rekattır.

Cemaate namaz kıldıran kişi; cemaat onun arkasında saflar hâlinde durup hareketlerini takip eder.

Namaz kılarken yönelinen, Kuran 2:144 ile belirlenmiş Mekke'deki Kâbe yönü. Başlangıçta Mescid-i Aksâ'ya yönelinirken, hicretin 2. yılında Kâbe'ye çevrilmiştir.

Müslümanların ibadet yeri; sözlük anlamı "secde edilen yer". Hz. Peygamber (s.a.v.) mescitlerin Allah'ın en sevdiği yerler olduğunu bildirmiştir.

İslam'ın ikinci şartı: günde beş vakit Kâbe'ye yönelerek belirli okuyuş, rüku ve secdelerle yapılan ibadet.

Her ibadetten önce kalpte bulundurulması gereken samimi niyet; Hz. Peygamber (s.a.v.) "Ameller niyetlere göredir" buyurmuştur.

Güneşin tepe noktasını geçtikten sonra gölge boyu cisme eşit oluncaya kadar kılınan öğle namazı; 4 rekattır.

Bir kıyam, bir rüku ve iki secdeden oluşan namaz birimi; örneğin sabah 2, öğle 4 rekattır.

Namazda belden eğilip elleri dizlere koyarak "Sübhane Rabbiyel-Azîm" diyerek Allah'ı tesbih edilen rüku rüknü.

Gerçek fecirden (sabaha karşı) güneş doğuşuna kadar kılınan sabah namazı; günün beş vaktinin ilkidir.

Namazda alın, burun, eller, dizler ve ayak parmaklarının (yedi aza) yere değdiği secde; kulun Allah'a en yakın olduğu hâl.

Farz namazlara ek olarak Hz. Peygamber (s.a.v.)'in uygulamasına göre kılınan nafile namazlar; sevabı çok, terk edenin günahı yoktur.

Kızıllığın kaybolmasından gece yarısına (tercihen) veya fecre kadar kılınan yatsı namazı; 4 rekattır.

Vefat eden bir müslüman için rüku ve secde olmaksızın ayakta kılınan cenaze namazı; farz-ı kifayedir.

Özellikle Cuma ve bayram namazlarından önce imamın okuduğu resmi vaaz; Cuma namazının asli rüknüdür.

Cemaatle namaz başlamadan hemen önce okunan, ezana benzeyen ama daha kısa ve hızlı söylenen ikinci çağrı.

Özellikle Ramazan'ın son on gününde, ibadete adanmış olarak mescitte yapılan manevî inziva.

Namazda Fatiha ve diğer ayetlerin okunduğu ayakta durma rüknü; gücü yetenler için farzdır.

Namazı bitiren 'Es-selâmu aleyküm ve rahmetullâh' — önce sağa, sonra sola çevrilerek verilir. Tekbir-i İftitah ile girilen ihram hâlinden çıkışı sağlar.

Güneşin doğuşu — güneşin ufkun üzerine çıkışı. Fecir namazı vaktinin sonudur. Tam doğuş anında namaz kılmak mekruhtur; güneş yükseldikten sonra Duha vakti başlar.

Namaz, Kuran okuma ve diğer ibadetler için gereken ritüel temizlik hâli; hem bedensel hem ruhsal arınmayı içerir.

Namazın oturuşunda okunan ve 'Ettehiyyâtu lillâh…' diye başlayan Tahiyyât duası. Peygamber ﷺ'e Mîrac Gecesi öğretildiği rivayet edilir.

Bir miktar uyuduktan sonra fecirden önce kalkıp kılınan gece namazı; Hz. Peygamber (s.a.v.)'in en sevdiği nafiledir.

Namaza başlarken, hareketler arasında ve birçok başka anda söylenen "Allahu Ekber" (Allah en büyüktür) sözü.

Namazı başlatan ilk tekbir: 'Allahu Ekber'. Namazın rüknüdür; söylendiği anda dünyevî söz ve fiil selama kadar haram olur.

Ramazan gecelerinde yatsı namazından sonra cemaatle kılınan nafile gece namazı.

Namazın ortasında ve sonunda oturularak okunan, Allah'ın birliğine ve Hz. Muhammed (s.a.v.)'in peygamberliğine şahitlik eden okuyuş ("Et-tahiyyâtü lillâh...").

Su bulunamadığında veya su kullanımı zararlı olduğunda toprakla yapılan ve hem abdest hem guslün yerine geçen kuru ritüel temizlik.

Yatsıdan sonra fecre kadar tek sayıda (genellikle 1 veya 3) kılınan namaz; çok kuvvetli sünnet, Hanefiler'e göre vaciptir.

Namazda oturuş — iki secde arasında ve teşehhüt esnasında. Kısa ama duâ ve tefekkür için önemli bir andır.

Kuşluk vakti kılınan nafile namaz — güneşin bir mızrak boyu yükselmesinden öğle vaktinden az önceye kadar. Peygamber ﷺ'in sevdiği bir sünnet olup 2-8 rekât kılınır ve güne şükrü ifade eder.

Camide kıble yönünü gösteren yarım daire şeklindeki niş; imam namazda burada veya önünde durur.

Camide imamın Cuma ve bayram hutbelerini okuduğu yüksek kürsü; genellikle mihrabın sağındadır. Peygamberimizin Medine'deki ilk minberi üç basamaklıydı.

Camide ezan ve ikamet okuyan görevli. İlk müezzin Hz. Bilâl-i Habeşî'dir. İslam geleneğinde onurlu bir vazife sayılır ve özel bir tecvidle icra edilir.

Namaza tahsis edilen yer — özellikle Peygamber ﷺ'in sünnetine uyarak Bayram namazının ve Yağmur duası namazının kılındığı, yerleşim dışındaki açık alan. Aynı zamanda namaz kılınan herhangi bir zemin veya seccadeye de denir.

Farz ve sünnetin üstünde, sırf sevap kazanmak ve Allah'a yakınlaşmak için yapılan gönüllü ibadetler.

İdrar, kan, alkol, domuz gibi maddelerden kaynaklanan ve namazdan önce giderilmesi gereken ritüel pislik; gusül gerektiren hadesten farklıdır.