İddet

İddet nedir?

İddet, kadının boşanma veya kocasının vefatından sonra gözettiği ve bu süre içinde yeni bir evlilik akdedemediği şer'î bekleme süresidir. Birden çok hikmeti vardır: önceki kocadan gebe olmadığını teyit etmek (nesebin korunması), evlilik bağının ciddiyetine saygı, dulluk hâlinde yas dönemi ve ric'î talâkta eşlere barışma imkânı tanımak.

Kuran'da Süreleri

• Aybaşı gören boşanmış kadın: "Boşanan kadınlar kendiliklerinden üç kur' (hayız) beklerler..." (Kuran 2:228).
• Dul (kocası vefat eden): "İçinizden vefat edip de geride eşler bırakanların hanımları kendiliklerinden dört ay on gün beklerler..." (Kuran 2:234).
• Hamile (boşanma veya vefat): "Hamile olanların bekleme süresi, yüklerini bırakıncaya kadardır..." (Kuran 65:4).
• Hayız görmeyen (çok genç veya menopozda): üç kamerî ay (Kuran 65:4).
• Zifaf öncesi boşanma: zifaf öncesi boşanmada iddet yoktur (Kuran 33:49).

Gereken ve Mubah Olan

İddet boyunca kadın genellikle nikâh evinde kalır (Kuran 65:1). Yeni bir evliliğe izin verilmez; dulluk hâlinde ise süslenmekten, koku sürünmekten ve dikkat çekici giyimden kaçınarak yas (ihdad) tutar (Buhârî 5334, Müslim 1488). Nafakası, meskeni ve hakları her mezhepte âlimlerce ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Sık Sorulan Sorular

İddet niçin gereklidir?

En temel sebep, kadının hamile olup olmadığının tespit edilmesi ve böylece varsa çocuğun nesebinin net olmasıdır. Bunun ötesinde iddet, evliliğin saygınlığına saygıyı, vefat hâlinde yas vaktini ve ric'î talâkta barışma imkânını sağlar.

Kadın iddet süresinde evden çıkabilir mi?

Aslolan, nikâh evinde kalmasıdır; ancak âlimler birçok istisna belirler: tıbbî ihtiyaç, zarurî işler, gerçek ihtiyaç hâlinde çalışma vb. Amaç, tecrit değil, döneme uygun ciddiyet ve mahremiyettir.